Wanneer je er zeker van bent dat je wilt scheiden en geen andere oplossing meer ziet, is het belangrijk dat je dit persoonlijk aan je partner vertelt. Dit wordt ook wel een scheidingsmelding genoemd. Geef je partner de tijd en ruimte om het nieuws te laten doordringen: dat kan soms een paar weken duren. Zorg voor voldoende veiligheid tijdens het gesprek. Als het nodig is, kun je een neutrale, derde persoon meenemen die helpt om de rust te bewaken. Zorg er ook voor dat de kinderen niet bij dit gesprek aanwezig zijn.

Wanneer jullie hebben besloten om te gaan scheiden, is het belangrijk om het niet te lang daarna ook aan de kinderen te vertellen. Het liefst bespaar je je kinderen deze pijn, maar vaak voelen zij de spanning tussen jullie allang. Als er niet over gepraat wordt, zorgt dat voor onzekerheid of zelfs angst. Je wilt ook voorkomen dat je kinderen het van anderen horen. Zoek voor het gesprek een rustig moment, vertel de beslissing het liefst samen, en benadruk dat jullie liefde voor de kinderen nooit overgaat.

Als praten met elkaar niet lukt, schakel dan zo snel mogelijk hulp in. Je kent vast iemand in je omgeving die een scheiding heeft meegemaakt: vraag bij wie zij hulp zochten en hoe dat beviel. Ook de professionals van het Scheidingsloket kunnen je helpen, bijvoorbeeld met uitleg over de regels en wetten, of bij het samen maken van goede afspraken over de kinderen. Een mediator kan jullie helpen bemiddelen. Jullie werken zelf aan de oplossingen, de mediator begeleidt het proces. Het helpt als jij en je (ex-)partner allebei vertrouwen hebben in de mediator en bereid zijn mee te werken. Mediation kan tijd besparen en is goedkoper en minder ingrijpend dan een advocaat.

Een familierechtadvocaat is uiteindelijk altijd nodig om het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank in te dienen. Sommige mediators zijn ook advocaat, dan heb je geen aparte advocaat nodig. Zijn jullie het samen eens, dan volstaat één advocaat. Zo niet, dan heeft ieder een eigen advocaat nodig, met als nadeel dat jullie meer tegenover elkaar komen te staan en de kosten hoger worden. Kies een advocaat die niet op strijd inzet, maar op samenwerking, in het belang van jullie kinderen.

De rechter komt in beeld als het niet lukt om de scheiding te regelen, niet met een mediator en niet met een advocaat. De rechtbank beslist dan over alles waar jullie niet uitkomen, zoals de hoogte van de alimentatie, wie waar gaat wonen of de afspraken over de zorg en opvoeding. Omdat dit een paar maanden kan duren, kan de rechter voor de tussentijd een tijdelijke regeling treffen.

Breng ook school en de opvang op de hoogte van jullie thuissituatie, zodat zij weten wat er bij je kind speelt. Denk aan wie het gezag heeft en waar het kind nu en straks woont. Vraag de school of ze voortaan beide ouders kunnen informeren over schoolzaken, zoals de oudergesprekken. En vergeet de sportcoach of trainer niet.

Het kan even duren voordat de scheiding officieel is, en sommige dingen kunnen daar niet op wachten. Denk aan een situatie waarin ouders alvast apart gaan wonen: waar wonen de kinderen in de tussentijd en wie betaalt welke kosten? Daar kun je als ouders onderling, of met hulp van een (familie)mediator, voorlopige afspraken over maken. Lukt dat niet, dan kun je de rechter om een voorlopige voorziening vragen. Daar heb je een advocaat voor nodig.

Maak zo snel mogelijk afspraken: kinderen willen weten waar ze aan toe zijn, en onzekerheid zorgt voor extra spanning. Zijn je kinderen minderjarig, dan ben je verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Daarin staat in elk geval hoe de verzorging, opvoeding, omgang en de kosten voor de kinderen verdeeld worden, en hoe jullie elkaar op de hoogte houden van belangrijke zaken, zoals de schoolkeuze. Als je gaat scheiden, hebben jullie in principe allebei gezag over je kind en daarmee ook het recht om je kind te zien. Je kunt kiezen voor een omgangsregeling of co-ouderschap. In het ouderschapsplan leg je vast wanneer je kind bij welke ouder is. Er zijn uitzonderingen op dit recht, bijvoorbeeld als een ouder niet in staat is om voor het kind te zorgen, als het niet goed is voor de veiligheid of ontwikkeling van je kind, of als je kind er zelf grote bezwaren tegen heeft.

Kinderen hebben het recht om beide ouders te zien, behalve als er omstandigheden zijn waardoor dat niet mogelijk of niet veilig is. Lukt het jullie niet om goede afspraken over de omgangsregeling te maken, dan beslist de rechtbank hierover. Kinderen vanaf 12 jaar, en soms ook jonger, mogen altijd hun mening laten horen. Dit heet het hoorrecht. De rechter wil weten hoe jouw kind erover denkt en neemt die mening mee in de beslissing. Het belang van je kind staat voorop. Je kind kan contact met een ouder die geen omgang kan of wil hebben niet afdwingen. Het is beter als dit buiten de rechtbank om lukt, zodat de kinderen niet tussen jullie in komen te staan.

Na de afspraken over de kinderen komen andere zaken aan de beurt, zoals geld, spullen, het huis, de pensioenen, partneralimentatie en kinderalimentatie. Hoe jullie financiële afspraken eruitzien en hoe jullie de boel verdelen, hangt mede af van de manier waarop je getrouwd bent: onder huwelijkse voorwaarden of in gemeenschap van goederen, of er schulden of juist bezit is, en of jullie een koopwoning of huurwoning hebben. Bij een koopwoning kan een hypotheekadviseur jullie advies geven. De afspraken die jullie maken, leg je vast in een echtscheidingsconvenant.

De rechtbank beoordeelt het verzoek tot echtscheiding dat jullie advocaat indient. Zijn jullie het nog niet overal over eens, dan komt de rechtbank in een zitting tot een besluit. Tijdens die zitting kunnen jij en je (ex-)partner allebei toelichten wat jullie wensen zijn, en op basis daarvan neemt de rechter een eindbesluit. Ben je het daar niet mee eens, dan kun je in hoger beroep gaan. Terwijl dit loopt, kun je een voorlopige voorziening aanvragen, waarin staat wat tijdelijk de hoogte van de alimentatie is en waar de kinderen tot de uitspraak wonen.

De scheiding is pas definitief als die is ingeschreven bij de burgerlijke stand van de gemeente waar je getrouwd bent. Dat kan pas als de scheiding onherroepelijk is. Meestal zorgt de advocaat ervoor dat de scheiding wordt geregistreerd, en je krijgt hierover een brief. De scheiding wordt vermeld op de huwelijksakte. Deze echtscheidingsakte kun je altijd opvragen als bewijs dat je gescheiden bent. Inschrijving moet binnen zes maanden na de definitieve uitspraak, anders is er een nieuwe echtscheidingsbeschikking nodig.