We krijgen regelmatig signalen dat ouders zich zorgen maken over vapen, roken, snus en andere verleidingen. Jongeren zien vapen en snus vaak als een veilig alternatief voor sigaretten: het lijkt minder schadelijk omdat er geen tabak in zit. Maar is dat ook zo?

Op deze pagina lees je wat vapen en snus precies zijn, wat het met je kind doet, en wat jij als ouder kunt betekenen.

Wat is vapen?

Vapen betekent dampen. Het is de populaire naam voor het roken van een e-sigaret, die dan ook vape wordt genoemd. Vapen en snus blijken steeds populairder onder jongeren van 12 tot 25 jaar: bijna net zoveel jongeren vapen als roken (Trimbos, september 2023).

De meeste wegwerpvapes zien eruit als een markeerstift. Er zit een vloeistof in (e-liquid) die wordt verwarmd. De damp die daarbij ontstaat, adem je in alsof je een sigaret rookt. In die vloeistof zit geen tabak, maar wel nicotine en andere schadelijke stoffen. Eén vape bevat ongeveer 500 pufjes. Doordat vapes er cool uitzien en er met allerlei smaakjes zijn, zijn ze aantrekkelijk voor steeds jongere kinderen.

Smaakjes

Er zijn vapes met tabakssmaken, maar ook honderden andere, vooral snoepsmaken: suikerspin, marshmallow, aardbei, perzik. Heel aantrekkelijk dus voor kinderen. Inmiddels is het verboden om die smaakjes toe te voegen en mogen alleen vapes met tabakssmaken worden verkocht. Die kunnen rokers helpen te stoppen met sigaretten, maar zijn zelf ook heel verslavend.

Effect op de hersenen

Vapen met nicotine heeft invloed op de hersenen, en tussen 10 en 24 jaar zijn die nog volop in ontwikkeling. Het deel dat gevoelig is voor beloningen is al wel ontwikkeld, en daarom werken die smaakjes zo goed. Uit onderzoek blijkt dat kinderen en jongeren die nicotine gebruiken later meer kans hebben op:

• verslaafd raken aan andere drugs of alcohol;
• stemmingsstoornissen;
• slechter en minder lang kunnen concentreren.

Ongezond en verslavend

Kinderen en jongeren denken niet snel dat vapen schadelijk is. Dat komt door de lekkere smaakjes en doordat vapen niet stinkt zoals een gewone sigaret. Maar vapen is minstens zo verslavend als roken, door het nicotinezout dat erin zit. Deze vorm van nicotine voelt niet scherp in de keel, maar komt razendsnel in de hersenen terecht. Zo raakt je kind snel en ongemerkt verslaafd.

Meer lezen over waarom vapen zo populair is? Lees dan het artikel van Helder Opvoeden.

Ga het gesprek aan

De vape lijkt onschuldig, maar is dat zeker niet: één vape bevat vaak meer nicotine dan een heel pakje sigaretten. Artsen maakten daarom samen met ouders deze indrukwekkende video. Ouders werden geïnterviewd over hun zorgen, terwijl hun kind zonder dat zij het wisten op afstand meekeek. De artsen adviseren om de video samen met je kind te bekijken en daarna het gesprek aan te gaan.

Op de website van Artsen slaan alarm vind je meer informatie, video’s en tips om het gesprek met je kind aan te gaan.

Wat is snus?

Snus lijkt op een theezakje gevuld met poeder dat bestaat uit nicotine. Door het zakje tussen je tandvlees en bovenlip te stoppen, komt de nicotine via kleine bloedvaatjes in je lichaam en hersenen terecht. Snus zit in kleine, ronde blikjes en heeft smaken als Red Bull en watermeloen, waardoor het extra aantrekkelijk is voor jongeren.

Wie snus gebruikt, kan een nicotinevergiftiging oplopen. Mild geeft dat klachten als duizeligheid, misselijkheid en overgeven; bij een ernstige vergiftiging kunnen hoofdpijn, een onregelmatige hartslag en hoge bloeddruk optreden. In originele, Zweedse snus zitten bovendien 28 kankerverwekkende stoffen, wat de kans op neus- en mondkanker mogelijk verhoogt. Over de schadelijkheid van de ingrediënten in nicotinezakjes is nog weinig bekend. Een veilig alternatief voor roken is het dus niet.

Meer weten? Lees het artikel over snus bij Helder Opvoeden.

Verkoop aan jongeren is verboden

Net als sigaretten mogen vapes en snus niet verkocht worden aan jongeren onder de 18 jaar. Toch gebeurt het op het schoolplein en via sociale media als Snapchat en Telegram. De NOS maakte er dit filmpje over.

Jouw invloed als ouder is groot

In de puberteit zijn jongeren vooral bezig met hun eigen grenzen ontdekken en lijken ze zich weinig aan te trekken van wat ouders zeggen. Veel ouders vragen zich af of er nog íets tot ze doordringt. Het antwoord is ja, ook al geven pubers soms hele andere signalen af. Uit internationaal onderzoek weten we dat Nederlandse jongeren een bovengemiddeld sterke band met hun ouders hebben. Het is dus altijd goed om het gesprek over vapen aan te gaan.

Daarnaast speelt groepsdruk vaak een rol. Als ouder kun je je kind weerbaarder maken. Leg uit dat wat een vriend of vriendin doet lang niet altijd het goede is, en dat het geen schande is om daar niet in mee te gaan. Laat je kind inzien dat het een eigen stel hersenen heeft en zelf beslissingen kan nemen.

Online cursus ‘Praten met uw kind’

Een gratis online cursus van Helder Opvoeden, in zes korte afleveringen van een kwartier. Aan de hand van filmpjes zie je hoe de familie Peters hun puberkinderen opvoedt: wat gaat er goed, en wat kan beter? De lessen geven je tips om met je kind over moeilijke onderwerpen te praten. Want als je weet wat er echt speelt, kun je er vaak beter mee omgaan.

Naar de cursus