In mijn werk als jeugdpreventiewerker krijg ik vaak te maken met leerlingen van 12 jaar en ouder die te maken krijgen met verlies. Dat kan zijn door het overlijden van een ouder of opa of oma, maar ook door een echtscheiding.
Dat rouw niet alleen bij overlijden hoort, is voor sommigen een verrassing. Dat bleek onder meer bij de workshop ‘Rouw bij echtscheiding’ die ik in het najaar aan de docenten op het Porteum gaf. Het was voor hen een nieuwe manier van kijken naar rouw.
De impact van rouw bij jongeren
In de workshop stond ik stil bij hoe jongeren reageren op deze ingrijpende verandering, en welke impact het op hun leven heeft. Het bleek een eyeopener dat deze jongeren vaak extra worden belast met praktische zaken, zoals het naar school brengen van broertjes of zusjes. Of met mentale belasting, zoals zich minder goed kunnen concentreren of dingen minder goed kunnen onthouden in de klas.
Jongeren en rouw
Jongeren kunnen verstandelijk vaak wel begrijpen wat er aan de hand is bij een verlieservaring. Emotioneel ligt dat anders. Ze weten niet goed wat ze voelen en wat ze ermee moeten. Het liefst ontwijken ze hun gevoelens door zoveel mogelijk afleiding te zoeken. Jongeren in de rouw lijken soms onaanraakbaar: de buitenkant is anders dan de binnenkant. Ze willen zelfstandig zijn en niet anders dan de rest, en laten daardoor moeilijk zien wat ze nodig hebben. Alsof ze zeggen: ‘Blijf alsjeblieft zo dicht mogelijk bij me uit de buurt.’
Veiligheid en herkenning bieden
Als jongeren echt hun verhaal durven te delen, krijgen ze meer ruimte om verder te gaan. Maar ze openen hun hart niet zomaar. Een tekst die ik meekreeg in mijn opleiding tot rouwbegeleider luidde: ‘Om de poort te kunnen openen, moet de schildwacht het veilig genoeg vinden.’ De jongere is die schildwacht. Erkenning en herkenning helpen jongeren om de situatie en zichzelf te accepteren en zich kwetsbaar op te durven stellen.
Lotgenotengroepen bij echtscheiding
Een vorm van begeleiding waarin jongeren die erkenning en herkenning vinden, is de lotgenotengroep. We bieden er een aan voor jongeren die een verlies door overlijden meemaken, en een aparte groep voor echtscheiding. Door verhalen te delen met jongeren in dezelfde situatie ontstaat vaak een gevoel van saamhorigheid en hernieuwd zelfvertrouwen: ‘Ik ben dus niet de enige die dit overkomt. Ik ben niet gek.’ Dat normaliseert en bevestigt de ervaring van de rouwende jongere. Jongeren die eerder meededen, waren vaak opgelucht en blij dat ze hun verhaal hebben kunnen delen.
Een oproep aan jongeren en ouders
Het zou mooi zijn als we dit kunnen blijven doen. Helaas zien mijn collega en ik sinds de coronatijd dat steeds minder jongeren zich aanmelden. Er blijft behoefte aan individuele begeleiding, maar dat heeft een ander effect dan de groepen. We hopen dat jongeren in de onderbouw van de middelbare school zich bij ons melden, zodat we de groep kunnen blijven aanbieden en jongeren ervaren dat praten over hun ervaringen echt kan helpen.
Aanmelden voor de lotgenotengroep
Wil je jezelf of je kind aanmelden voor de lotgenotengroep ‘Tussen twee huizen’? Kijk dan voor meer informatie op de website van Welzijn Lelystad.
Dit blog is geschreven door jeugdpreventiewerker Maartje Brinkman van Welzijn Lelystad. Welzijn Lelystad is een van de samenwerkpartners van Lisa Lelystad en werkt in de sociale basis aan het voorkomen van zwaardere zorg. Dat doen ze voor alle inwoners van Lelystad, jong en oud, zonder onderscheid en zonder indicatie.
