Soms kan het lastig zijn om te herkennen dat een kind of jongere last heeft van angst. Hoe merk je het op en, nog belangrijker, hoe kun je hierbij helpen? In dit blog lees je hoe angst zich op verschillende leeftijden kan uiten en geven we praktische tips voor zowel ouders als professionals om kinderen en jongeren te ondersteunen.
Op elke leeftijd zijn de klachten van angst anders. Bij kinderen in de basisschoolleeftijd (4 t/m 12 jaar) kun je merken dat hij of zij meer huilt, meer moeite heeft met in slaap komen, vaak wakker wordt, in bed plast, klaagt over hoofd- of buikpijn, niet wil praten of juist heel erg aanwezig is.
Bij jongeren (12 t/m 21 jaar) kun je merken dat hij of zij zich ineens heel erg terugtrekt of zich juist overdreven zelfverzekerd gaat gedragen en heel stoer doet, hoofd- en buikpijn heeft, vaker gaat spijbelen of veel vermoeider is dan anders.
Je kunt het kind helpen door de tijd te nemen om met je kind erover te praten. We hebben hiervoor de volgende tips:
Wil je meer weten hoe je je kind hierbij kan ondersteunen of heb je hier vragen over? Mail dan naar info@lisalelystad.nl en we denken graag met je mee.
Wil je meer weten hoe je een kind of ouders/verzorgers hierbij kan ondersteunen of heb je hier andere vragen over? Mail dan naar info@lisalelystad.nl en we denken graag met je mee.
Hoe ga je om met spannende momenten op de basisschool? Voor het ene kind is dat makkelijker dan voor het andere. En hoe ga je daar dan weer mee om als ouder? Lisa Lelystad's Daniëlle Groenestein is gezinscoach bij MDFlevoland en geeft in de uitzending bij Omroep Flevoland advies over omgaan met spanning. Bekijk het fragment hieronder.
******
Deze tips krijg je van Lisa Lelystad. Heb je zelf een tip die nog niet in het rijtje staat? Laat het ons weten!
In de training ‘Eerste hulp bij Faalangst’ helpen de jeugdpreventiewerkers van Welzijn Lelystad leerlingen van het voortgezet onderwijs op Aeres en Porteum omgaan met faalangst. Zij zien welke klachten leerlingen ervaren, horen de verhalen hierachter en helpen jongeren met nieuwe inzichten om hiermee om te gaan. Deze blog geeft een inkijkje in hoe faalangst kan ontstaan en wat kan helpen.
Hoe faalangst ontstaat, verschilt per jongere. Soms kan het simpelweg de overgang zijn van basisschool naar middelbare school – een periode waarin het opgroeiende kind moet leren zich staande te houden in een nieuwe omgeving. De steeds grotere druk om te presteren, met meer toetsen en verantwoordelijkheden, maakt het voor sommige jongeren extra uitdagend.
Jongeren die in hun jeugd nare gebeurtenissen hebben meegemaakt, lopen meer risico op faalangst. Denk aan:
Deze gebeurtenissen hebben vaak een negatief effect op het zelfvertrouwen van jongeren. Ze ervaren dat ze niet altijd controle hebben over hun leven en niet alles kunnen voorkomen. Hierdoor kunnen ze alerter en gespannener worden om zichzelf te beschermen tegen nieuwe zorgen.
Naast omgevingsfactoren spelen ook persoonskenmerken een rol bij faalangst. Jongeren met ASS (autisme) hebben bijvoorbeeld sneller last van spanningsklachten. Een middelbare school biedt weinig structuur, met constant veranderende roosters en onverwachte wijzigingen. Dit vraagt veel schakelen, waardoor het brein sneller overprikkeld raakt en minder goed kan ontspannen.
Andere kenmerken die faalangst kunnen versterken:
Deze eigenschappen kunnen jongeren onzeker maken over hun capaciteiten, wat spanning en faalangst verder vergroot.
In de klas kan faalangst zich op verschillende manieren uiten:
Faalangst kan ook fysieke signalen geven, zoals:
Een hoog stressniveau kan zelfs geheugenfuncties blokkeren, wat leidt tot blackouts tijdens toetsen. Ongeacht de intelligentie van de leerling, presteert hij of zij dan onder niveau. Teleurstellingen versterken vervolgens de onzekerheid, waardoor de faalangst verder groeit.
Om faalangst te verminderen, is het belangrijk dat jongeren hun angst leren bespreken. In de training leren jongeren:
We stellen tijdens de training bijvoorbeeld de vraag: “Waar ben je trots op wat je deze week hebt gedaan?” Dit helpt jongeren om oog te hebben voor wat goed gaat.
Een andere belangrijke oefening is het beoordelen van gedachten. Jongeren leren zichzelf vragen te stellen zoals:
Praktische voorbeelden zijn:
Naast school kunnen activiteiten in de vrije tijd, zoals sporten of een hobby, helpen bij het verminderen van faalangst. Deze activiteiten zijn vrijblijvend en bieden een fijne manier om zelfvertrouwen op te bouwen. Jongeren ervaren dat het niet iets is dat moet, maar iets dat mag – en dat kan een wereld van verschil maken.
***
Dit blog is voor Lisa Lelystad geschreven door jeugdpreventiemedewerkers van Welzijn Lelystad. De jeugdpreventiemedewerkers zijn er voor jongeren die op school vastlopen door problemen in de thuissituatie. Zoals bij een echtscheiding, persoonlijke problematiek van de ouders of financiële problemen.
Kinderen krijgen vaak vanaf het einde van de basisschool huiswerk. Dit om te wennen aan het zelfstandig werken op de middelbare school. Sommige kinderen beginnen hier uit zichzelf aan, maar voor veel kinderen en jongeren is dit lastig. Ze weten soms niet goed wat ze moeten doen of raken afgeleid of hebben er geen zin in. Het is dan lastig om aan de slag te gaan met huiswerk.
Om je kind te helpen heeft het Nederlandse Jeugdinstituut (NJI) een aantal tips voor je:
Zelfstandig huiswerk maken is iets wat kinderen nog moeten leren. Te laat beginnen of onhandig te werk gaan is normaal en deel van het leerproces. Daarnaast zijn er ook kinderen die juist te lang bezig zijn met hun huiswerk en bang zijn om fouten te maken. Bespreek dus met je kind wat het moet doen en wanneer het goed genoeg is. Het is belangrijk voor kinderen en jongeren dat ze ook vrije tijd hebben, leuke dingen kunnen doen en kunnen uitrusten.
***
Benieuwd naar meer tips die je kind helpen om te beginnen met huiswerk? Lees hierover op de website van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) via https://www.nji.nl/ontwikkeling/puber-school-leren-en-zelfstandig-werken
De overgang van de zomervakantie naar het nieuwe schooljaar is voor veel kinderen en ouders weer even wennen. We geven je daarom graag tips om een goede start te maken! Heb je zelf een tip die nog niet in het rijtje staat? Laat het ons weten!
Download de Tipsheet 'Soepel het nieuwe schooljaar in' (1 MB)
De overgang van de zomervakantie naar het nieuwe schooljaar kan voor veel kinderen een uitdaging zijn. Start daarom in de laatste week van de vakantie met het aanpassen van het slaappatroon. Laat je kind elke dag iets vroeger naar bed gaan en opstaan. Zo wordt het makkelijker om weer in het schoolritme te komen!
De overgang naar school wordt makkelijker als je kind dingen kan blijven doen die het leuk vond tijdens de vakantie. Welke dingen vond je kind leuk? Denk bijvoorbeeld aan buitenspelen, een boek lezen, puzzelen of een moment van ontspanning. Of aan een sport of spelactiviteit of een andere gewoonte die je kind of jullie als gezin fijn vonden. Kijk of je kind daarmee kan doorgaan als het schooljaar begint.
Om je kind te motiveren om weer naar school te gaan kun je je kind vragen wat hij/zij gemist heeft. Je kunt hierbij denken aan vrienden, leerkrachten, bepaalde lessen of activiteiten zoals buitenspelen of gymmen. Hiermee kan je kind zich weer verheugen op het terug naar school gaan. Je kunt je kind ook motiveren door te vragen wat hij graag anders zou willen doen dit schooljaar.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan: nieuwe vrienden maken, beter opletten in de klas of ergens beter in worden. Vraag je kind hoe hij/zij dat wil gaan doen en hoe jij daarbij kunt helpen. Hiermee stimuleer je het zelfvertrouwen van je kind en kan je kind enthousiast aan het nieuwe schooljaar beginnen.
Een nieuw schooljaar brengt vaak verandering met zich mee zoals: een nieuw klaslokaal, nieuwe klasgenoten of een nieuwe leerkracht. Dit kan voor je kind best spannend zijn. We geven een aantal tips om je kind hier goed om voor te bereiden en hierin te ondersteunen:
Naar een nieuwe school? Bezoek dan samen met je kind voordat het schooljaar begint alvast de nieuwe school. Dit maakt het minder spannend voor je kind. Het kan voor het kind ook fijn zijn om in de laatste vakantie week alvast een keer samen naar de school te lopen/te fietsen zodat je kind de weg en de omgeving leert kennen.
Geef je kind vooral ruimte om erover te praten. Kijk of je kind al kinderen kent of dat er misschien andere kinderen blijven zitten. Het kan voor je kind helpend zijn om hiermee af te spreken zodat hij/zij zich niet de enige voelt. Dit verlaagt de drempel om aan het nieuwe schooljaar te beginnen.
Deze zes tips voor een fijne overgang van de zomervakantie naar het nieuwe schooljaar zijn samengesteld uit het artikel ‘Hoe begin ik met mijn kind aan het nieuwe schooljaar?’ van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI). Op de nji.nl en op lisalelystad.nl vind je nog meer tips, vragen én antwoorden over opvoeden & opgroeien.
Zit je kind in groep 8 van de basisschool, dan hebben jullie het thuis vast veel over de brugklas. Er zijn al open dagen geweest en er komen meekijkdagen aan. Een grote stap in het leven van je kind. Ook voor jou als ouder is het spannend, want het echte loslaten gaat nu beginnen. Hoe kan jij je kind helpen? We geven tips! Heb je zelf een tip die nog niet in het rijtje staat? Laat het ons weten!
Download de Tipsheet 'Van basisschool naar voortgezet onderwijs' (Nederlands, 400 KB)
Download the Tipsheet 'From primary school to highschool' (English, 400 KB)
Een inkoppertje misschien, maar een goede voorbereiding scheelt een hoop spanning en stress. Dat begint natuurlijk met het kiezen van de school en het niveau waarop je kind zich goed voelt. Ga met je kind mee naar de school voor informatie en om de sfeer te proeven. Een keer samen naar school fietsen is ook handig, dan weet je hoe lang het duurt. Kijk verder samen in huis naar een fijne, rustige plek waar je kind zich goed kan concentreren op het maken van huiswerk. En maak die plek helemaal ‘brugklasproof'!
Laat in de zomervakantie de middelbare school even los. De basisschool is voorbij en een nieuw avontuur gaat bijna van start. Ontspanning is daarom extra belangrijk. Je kan aan het begin van de vakantie samen spulletjes kopen voor school, dan kan je dat van je lijstje afvinken. En kan de vakantie beginnen!
Aan het einde van de vakantie begint de spanning op te lopen, zowel bij je kind als bij jou als ouder. Dat is oké en normaal. Praten over wat het zo spannend maakt, is belangrijk. Ook na de eerste dag en weken is het goed om in contact te blijven. Het loslaten voor jullie is nu ook echt begonnen, maar weet dat je jouw kind een goede basis mee geeft. Jouw kind is nu in staat om zelf dingen uit te zoeken en te ondernemen. Laat je kind merken dat je er bent wanneer het je nodig heeft.
Er komen heel veel nieuwe dingen op je kind af. Een nieuwe klas, nieuwe vrienden, een mentor, groot gebouw, verschillende vakken én huiswerk. Al deze nieuwe dingen kosten enorm veel energie en het is echt even wennen. Plan dan ook voldoende rust- en ontspanningsmomenten in. Ga bijv. samen even wandelen, een spelletje doen of even voetballen. Het is heel fijn voor je kind en zo kan je meteen peilen hoe het gaat op school en met vrienden.
Bij de middelbare school hoort nou eenmaal huiswerk. Misschien heeft je kind op de basisschool al huiswerk meegekregen om eraan te wennen. Help je kind in de eerste maanden met het maken van een planning. Wanneer zijn bijvoorbeeld de toetsweken en wanneer begin je dan met leren? Huiswerkopdrachten zijn vaak nieuw voor je kind en dit kan lastig zijn. Laat weten dat hij/zij jou altijd kan vragen om te helpen.
Als je kind vier wordt, breekt een nieuwe fase aan. Je kind gaat naar de basisschool! Maar wat moet je kind allemaal kunnen (praktisch) en weten (cognitief) wanneer het voor het eerst naar de basisschool gaat? Wij zetten alles voor je op een rijtje! Meer weten? Kijk dan op onze pagina 'Naar de basisschool' voor nog meer informatie.
Bekijk hieronder de tips uit de tipsheet of download de tipsheet 'Naar de basisschool'.
Wat moet je kind KUNNEN?Wat je kind ‘moet’ kunnen, kun je verdelen in twee categorieën: cognitieve vaardigheden (weten, kennen en begrijpen) en praktische vaardigheden (kunnen, doen). School heeft vooral aandacht voor de cognitieve ontwikkeling van kleuters, maar als ouders sta je vaak voorde vraag hoe je je kleuter klaarstoomt voor de basisschool.
Dit moet je kind kunnen (praktische vaardigheden):
Mag de school je kind weigeren omdat het nog niet zindelijk is? Ja, dat mag. Al proberen de meeste scholen het toch op een andere manier op te lossen. Als je erover nadenkt, valt het ook wel te begrijpen. Ga maar na: een leerkracht heeft 20 tot soms wel 30 kleuters onder zijn of haar hoede. Als de leerkracht kinderen moet verschonen, blijft de rest van de klas zonder toezicht achter. Daarom wordt vaak verwacht dat kinderen zelf hun billen kunnen afvegen. Kan je kind dit niet of nog niet goed? Bespreek het dan met de leerkracht en zie even aan hoe het gaat. Veel kinderen doen bewust alleen thuis een grote boodschap. Heeft je kind af en toe nog een natte broek? Geen punt. 'Ongelukjes' horen bij kleuters. Scholen houden daar rekening mee en hebben vaak reservekleding op voorraad. Of leg zelf een setje extra kleren op school.
De meeste kinderen lukt het redelijk goed om zichzelf aan en uit te kleden. Het open en dicht doen van knopen en ritsen is vaak nog een probleem, maar hulp vragen mag nog. Veters strikken is voor de meeste kleuters nog te moeilijk. Kies dan ook schoenen uit die je kind zelf aan en uit kan doen, bijvoorbeeld met ritsen of klittenband. TIP In de meeste kleuterklassen worden jonge kleuters gekoppeld aan een oudere kleuter: hun 'maatje'. Dat maatje helpt de jas dicht te ritsen of handschoenen aan te trekken. Jonge kleuters leren hier snel van en de oudere kleuters vinden het vaak erg leuk om de kleintjes te helpen.
Kinderen die naar de basisschool gaan, moeten verstaanbaar kunnen praten en begrijpen wat er wordt gezegd. Ze moeten de volgende dingen kennen, weten of begrijpen (cognitieve vaardigheden).
Je kind ....
Natuurlijk niet! Bij kinderen op deze leeftijd kunnen de verschillen in ontwikkeling groot zijn. Je buurjongetje van net vier kan misschien al tot twintig tellen, terwijl jouw kleuter net tot 5 komt. Kleuters ontwikkelen zich echter met grote sprongen. Je zult ontdekken dat je kind van de ene op de andere dag ineens dingen kan die een week eerder nog veel te moeilijk waren.
Behoefte aan meer tips over zindelijkheid? Bekijk dan de tips & tipsheets op onze website over het zindelijk krijgen van je kleintje!
******
Deze tips krijg je van Lisa Lelystad. Heb je zelf een tip die nog niet in het rijtje staat? Laat het ons weten!
Hoe fijn is het voor een kind om zelfvertrouwen te hebben?! Een gevoel van eigenwaarde, een positief zelfbeeld: als een kind in zichzelf gelooft, durft het bijvoorbeeld (nieuwe) dingen uit te proberen. Het durft dan voor zichzelf op te komen, maar ook hulp te zoeken als dat nodig is.
Wanneer kinderen het gevoel hebben niet goed of belangrijk genoeg te zijn of niet te kunnen voldoen aan verwachtingen, heeft dit een negatieve invloed op het zelfbeeld én het zelfvertrouwen. Ze zijn dan minder weerbaar en durven hun grenzen misschien wel minder goed aan te geven. Gelukkig kun je veel doen om jouw kind te helpen het zelfvertrouwen op te bouwen. Bijvoorbeeld door je kind te helpen om iets wel te kunnen als het nu nog niet lukt en een taak op te delen in overzichtelijke, kleinere stapjes.
Nog meer informatie en tips over zelfvertrouwen en weerbaarheid vind je op de website GroeiGids.nl:
Voor peuters: groeigids.nl/peuter/zelfvertrouwen-2/6613
Voor basisschoolkinderen:groeigids.nl/basisschoolkind/zelfvertrouwen-3/6426
Voor pubers: groeigids.nl/puber/zelfvertrouwen-4/6862
Lisa Lelystad organiseert ook regelmatig workshops en trainingen voor zowel ouders als kinderen over onderwerpen als zelfvertrouwen en weerbaarheid. We doen dat in samenwerking met andere organisaties, zoals bijvoorbeeld Wings Trainingsbureau.
In dit filmpje deelt presentatrice Fiona handige tips voor vaders en moeders.
Nog meer informatie en tips over zelfvertrouwen en weerbaarheid vind je op de website Groeigids.nl:
Voor peuters: groeigids.nl/peuter/zelfvertrouwen-2/6613
Voor basisschoolkinderen:groeigids.nl/basisschoolkind/zelfvertrouwen-3/6426
Voor pubers: groeigids.nl/puber/zelfvertrouwen-4/6862
Als jouw kind bijna naar school gaat, maar de dag nog niet helemaal droog doorkomt, mag de school jouw kind dan weigeren? Of misschien gaat jouw kind al naar de basisschool, maar heeft het af en toe toch nog een ongelukje. Wat kun je dan doen? Dorine Wiersma, pedagoog bij Ouders & Onderwijs, schreef er een artikel over voor wij.nl. Wij maakten een korte samenvatting van het artikel 'Kind niet zindelijk naar school? Dit wil je weten.
Zindelijkheid gaat niet altijd in één keer goed. Het kan gebeuren dat je kind op school af en toe, of juist in een bepaalde periode, nog ongelukjes heeft. Denk maar eens aan de impact van de geboorte van een broertje of zusje, een verhuizing of een scheiding. In de meeste gevallen komt dit vanzelf weer goed, maar houd hierover wel goed contact met de school en spreek bijvoorbeeld af dat ze jouw kind op vaste tijdstippen naar de wc laten gaan.
Soms lukt het gewoon niet om 'op tijd' zindelijk te zijn, hoe hard je ook je best doet. Een school mag dan, hoe vervelend het ook is, jouw kind weigeren, omdat het voor de leraar of lerares niet te doen is om kinderen te verschonen naast het les geven. Gelukkig zijn er ook scholen die wel kinderen toelaten die nog niet zindelijk zijn. Vaak worden er dan speciale afspraken gemaakt met de ouders, zoals bijvoorbeeld dat ouders zelf hun kind komen verschonen op school.
Soms heeft het niet zindelijk worden een medische oorzaak, zoals bijvoorbeeld een overactieve blaas. Als er een medische oorzaak is (of je kind wordt hierop onderzocht), mag een school jouw kind niet weigeren. In dat geval is het handig om goede afspraken te maken met de school en bijvoorbeeld de jeugdverpleegkundige in te schakelen.
***********
Wij stelden zelf ook een tipsheet met 7 tips voor het zindelijk maken van je kleintje samen die je op weg helpen bij het - vlekkeloos - zindelijk maken van je kleintje. Ook zetten we voor jou de 5 stappen op een rijtje die je samen met je kindje kunt nemen zodat het zindelijk kan worden in een handig Stappenplan om je kind zindelijk te laten worden.
Na de basisschool breekt er een spannende, nieuwe fase aan voor je kind: de middelbare school. Het is logisch dat je als ouder de beste middelbare school voor je kind wilt vinden. Maar er zijn nogal wat keuzes! Zo zijn er heel wat verschillende schoolniveaus (weet jij welke allemaal?) en natuurlijk is ook elke middelbare school weer verschillend. Je wilt waarschijnlijk ook rekening houden met de schoolkeuzes van vriendjes of vriendinnetjes, maar voorop staat dat je wilt dat je kind goed onderwijs krijgt op een school die bij je kind past. O ja, het liefste ook niet al te ver weg...
Kortom: hoog tijd voor wat tips om je op weg te helpen naar het vinden van de juiste middelbare school voor jouw kind!
Er zijn in Nederland 4 verschillende soorten voortgezet onderwijs: praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo. Op de website Wijzer over de basisschool wordt duidelijk uitgelegd wat het verschil is tussen de verschillende soorten.
Naar open dagen toe gaan is een goede manier om een indruk te krijgen van de verschillende scholen. En je kunt vantevoren ook wat informatie bij elkaar zoeken over de middelbare scholen in de buurt. Een handige website om te kijken welke middelbare scholen er in de buurt allemaal zijn is de website van Scholen op de kaart. Hier vind en vergelijk je eenvoudig verschillende scholen.
Ga je naar een open dag? Dan is het ook handig om een checklist mee te nemen zodat je geen belangrijke informatie mist. Bekijk zo'n checklist en andere handige tips voor het kiezen van de juiste middelbare school voor jouw kind op de website van Ouders.nl.