Bij pubers gieren de hormonen door hun lijf. Daardoor voelen ze zich vaak wisselend en schieten ze zomaar van heel blij naar boos of chagrijnig. Dat hoort erbij. Voor je puber is het vervelend, en voor jou als ouder ook.

Loopt een ruzie hoog op? Bedenk dan dat er waarschijnlijk een hormoonpiek aan de gang is. Door de stress maakt het lichaam adrenaline aan, en dan komt er eigenlijk niets meer binnen. Op zo'n moment de ruzie willen oplossen en uitpraten werkt vaak niet.

Haal je pubers uit elkaar en geef ze even de tijd om bij te komen. Pas later, als de rust terug is, ga je het gesprek aan. Je bent daarbij geen scheidsrechter, maar sportverslaggever: je benoemt wat je ziet en hoort, zonder je eigen oordeel toe te voegen en zonder iemand op goed of fout te wijzen.

Het helpt om je pubers hierop voor te bereiden. Vertel ze alvast dat je niet meer in het heetst van de strijd gaat oplossen. In plaats daarvan haal je ze uit elkaar, en mogen ze zelf bedenken hoe ze tot rust komen. Daarna praten jullie het samen uit.

Stel neutrale vragen
Neutraal betekent geïnteresseerd, niet koel of afstandelijk. De kunst is om vragen te stellen zonder meteen een standpunt in te nemen of iets aan te nemen. Een klein zetje kan helpen: is het dit, of is het dat? Belangrijk is dat je het gesprek op gang brengt zonder te veel te psychologiseren. Neem de tijd om écht naar het verhaal van je puber te luisteren.

Toon oprechte belangstelling
Praten is contact maken, niet je zin krijgen. Als je oprechte interesse toont, komt zelfs de meest zwijgzame puber uit zijn schulp. Veel pubers zeggen: 'Mijn ouders luisteren nooit naar me.' En vaak klopt dat ook, omdat ouders druk zijn met van alles. Een goed gesprek begint bij de wil om te luisteren, zonder te oordelen. Stel je mening zo lang mogelijk uit en geef je kind de ruimte om zijn verhaal te doen.

Accepteer dat je kind je niet alles vertelt
Als ouder kan het lastig zijn dat je kind niet alles meer met je deelt. Toch hoort dat bij deze leeftijd. Je bent zijn ouder, geen vriend of vriendin. Om een eigen identiteit op te bouwen, neemt een puber nu eenmaal wat afstand. Persoonlijke dingen deelt hij vaker met leeftijdsgenoten.

Complimenten en humor
Een gesprek met een puber verloopt vaak serieus. Speel af en toe met humor en complimenten, dat haalt de scherpe kantjes eraf. Zeg concreet wat je ziet en wat je goed of bijzonder vindt. Zo voelt je puber zich echt gezien en gewaardeerd, en daar gaat hij van stralen.

Structuur en duidelijkheid zijn de basis. Dat heeft eigenlijk ieder kind nodig. Kijk daarbij naar elk kind apart, want ieder kind is uniek en heeft zijn eigen wensen en behoeften. Wees open over de diagnose en geef het hele gezin uitleg (psycho-educatie) die past bij de leeftijd van de kinderen.

Een paar manieren om structuur te bieden:

- Maak een dagplanning en hang die op een plek waar iedereen hem ziet. Dat kan met plaatjes, foto's of pictogrammen.

- Spreek samen een paar belangrijke huisregels af en verwoord ze positief.

- Bereid uitzonderingen op tijd voor, bijvoorbeeld door ze samen uit te tekenen.

- Gebruik een aftelkalender, bijvoorbeeld richting een verjaardag of vakantie.

- Gebruik korte, duidelijke taal als je een taak uitlegt: stap voor stap, vraag voor vraag, taak voor taak.

- Heb geduld en begin op tijd.

Er zijn vier basisemoties: boos, bang, blij en verdrietig. Elk kind voelt ze, elke ouder ook. Het is belangrijk om daar ruimte voor te geven, want emoties uiten is een gezonde manier om met situaties om te gaan.

Achter elk gedrag zit een reden. Ga samen op zoek naar wat er speelt. Probeer als ouder niet vanuit je eigen emotie te reageren op de boosheid van je kind. Een rustige benadering helpt je kind om te kalmeren. Ieder kind doet dat op zijn eigen manier: de één heeft je nabijheid nodig, de ander komt liever op een rustige plek tot rust.

Houd wel altijd de veiligheid in de gaten. Brengt de boosheid de veiligheid in gevaar? Dan is een grens stellen nodig.

Wil je hier een keer over praten met een schoolmaatschappelijk werker? Dan kun je je aanmelden via de website van MDF.

Je begrenst je kind door regels te stellen die duidelijk, haalbaar en positief zijn. Overtreedt je kind een regel? Geef dan meteen een reactie. Maak contact, zeg duidelijk 'stop' en leg uit waarom je een grens stelt. Bied daarna een alternatief: vertel welk gedrag je wél verwacht en wat je kind wél mag doen.

Wil je hier meer over weten? Dan kun je je aanmelden voor de cursus Opvoeden & Zo van MDF.

Ja. Kleuters zijn nieuwsgierig naar hun eigen lichaam en dat van een ander. Dat hoort bij een gezonde (seksuele) ontwikkeling.

Heb je als ouder toch vragen of maak je je zorgen? Neem dan gerust contact op met Lisa Lelystad.

Nee. Kinderen hebben in principe behoefte aan contact met allebei hun ouders. Vaak hebben ze het in beide huizen goed, ook al zijn de regels en gewoontes er heel verschillend. Kinderen zijn flexibel en passen zich snel aan het huis aan waar ze op dat moment zijn.

De overgang van het ene huis naar het andere kan wel lastig zijn. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat je kind de andere ouder alleen achterlaat of een huisdier even moet missen. Het helpt om dat als ouder te begrijpen en je kind de tijd te geven om weer te wennen. Soms duurt dat twee tot drie dagen.

Voor kinderen van wie de ouders uit elkaar zijn, is de groep Twee Huizen van MDF vaak heel waardevol. Aanmelden kan via de site van MDF of Lisa Lelystad.

Heb je als ouder toch vragen of maak je je zorgen? Neem dan gerust contact op met Lisa Lelystad.